kadın hastalıkları

kadın hastalıkları

dış gebelik

Dış gebelik (ektopik gebelik), sperm ile oosit (yumurta hucresi) birlesmesi sonucu olusan gebelik urununun normal yerlesim yeri olan uterus ici yerine baska bir yerde ve siklikla fallop tupunde yerlesmesi ve burada gelismesi sonucu olusan normaldisi bir gebelik durumudur

Tupun icinde gelisimine devam eden embriyo bir sure sonra etrafindaki dokuyu adeta "eritir" ve belli bir sure sonra bolgedeki damarlardan birinin ya da birkacinin yirtilmasi sonucu kanama baslar. Dış gebeligin en buyuk ve hayati tehlikesi bu kanamadan kaynaklanir. Bu kanamayi durdurmak ve hayati tehlikeyi ortadan kaldirmak icin siklikla ameliyat gerekir.

Gunumuzun erken tani ve tedavi yontemleriyle hastanin erken donemde basvurmasi kosuluyla Dış gebelik henuz ic kanamaya yolacmadan taninmakta ve tedavi edilebilmektedir. Dahasi erken taninan Dış gebelikte fallop tupunun tumunun alinmasi yerine korunmasi da mumkun olabilmektedir.

Siz anne adaylarina bu konuda dusen gorev Dış gebelik gecirme acisindan hic bir risk faktorunuz bulunmasa bile gebeliginizin en erken doneminden itibaren kontrole gitmenizdir. Bu kontrolde intrauterin (rahimici normal yerlesimli) gebeligin saptanmasi mumkun olacak, ya da Dış gebelik saptanirsa yine en erken asamalarda tedaviniz mumkun olacaktir.


Dış gebelik kimlerde daha sik gorulur?

Dış gebelik, gebelik urununun uterus icine ulasim yolunun tikanmasiyla meydana gelen bir durumdur. Dış gebelik olusabilmesi icin tuplerde meydana gelen daralma oyle bir sekilde olmalidir ki, sperm vajinadan uterusa ve buradan da tuplere gecip yumurta hucresini dolleyebilmeli, fakat dollenme sonucu olusan embriyo tup icinde ilerleyerek uterus icine ulasamamalidir. Yani tup icinde ya kismi tikaniklik olusmali (tam tikaniklik olursa dollenme de gerceklesemez), ya da tuplerin "dalgalar" seklinde embriyoyu uterusa goturucu dogal hareketleri yavaslamis olmalidir. Bu durumlarin olusumuna yol acan tum etkenler tuplerde Dış gebelik olusmasina neden olabilir.

Ancak bircok Dış gebelik olgusunda asagida sayilan etkenlerden hicbirinin olmadigini da vurgulamak gerekir.


Gecirilmis salpenjit

Salpenjit kadinlarda cinsel yolla bulasan hastaliklar grubunda yeralan PID (Pelvic Inflammatory Disease; Pelvik enflamatuar hastalik) seyrinde gorulen bir durumdur. cesitli etkenlere bagli olarak (en sik klamidya ve gonore (gonore: erkeklerde belsoguklugu yapan bakteri)) tuplerde ve tuplerin cevresinde olusan enfeksiyon, tuplerde tam tikanmaya yolacabilecegi gibi, tuplerin kismen tikanmasina ve/veya icindeki "dalgasal" hareket ozelliginin azalmasina neden olur. Tikanma ya da kismi daralma hem tuplerin ic yapisinin bozulmasindan, hem de salpenjit esnasinda etraf dokularda olusan yapisikliklarin tuplere disaridan basi yapmasindan ve tupleri sikistirmasindan kaynaklanabilir. Salpenjit her iki tupu de tikadiginda yumurta hucresi spermlerle hic karsilasamayacagindan infertilite (kisirlik) olusur. Bu durum kadina bagli kisirlik nedenleri arasinda en ust siralarda yeralir. Tuplerdeki hasar tam tikanma seklinde gerceklesmediginde ise gecirilmis salpenjit yukarida anlatilan mekanizmayla Dış gebelik olusma riskini artirir. Gecirilen salpenjit atagi sayisi arttikca kisirlik veya Dış gebelik gecirme riski de artar.


Tuplerin etrafinda varolan yapisikliklar

Tuplerin etrafindaki yapisiklik onceden gecirilmis salpenjite bagli olarak olusabilecegi gibi ozellikle bu bolgede yapilan operasyonlar (kist ameliyatlari, daha once gecirilmis Dış gebelik ameliyatlari, tuplere yonelik "tupleri acma" ameliyatlari, tuplerin baglanmasi) tupler etrafinda yapisiklik yaparak Dış gebelik riskini artirabilir. Gecirilmis apandisit ise zamaninda ameliyat edilmis ise (yani apendiks henuz patlamadan once yapilmissa) ileri derecede yapisiklik yapmasi beklenmez. Sezaryan operasyonu ise yapisikliklara neden olmasina karsin Dış gebelik riskini artiran bir durum olarak kabul edilmez.


Daha once Dış gebelik gecirilmis olmasi
Daha once bir kez Dış gebelik gecirmis olmak takipeden gebeligin de %10 olasilikla Dış gebelik seklinde gelismesine neden olur.


"Kisirlik" tedavisi

Gerek ilaclarla (yumurtlamayi saglayici ilaclar), gerekse mudahalelerle (tuplere yonelik operasyonlar, IVF (tup bebek)) "olusturulan" gebeligin Dış gebelik olma riski, kendiliginden olusan gebeliklere gore yuksektir. Bunun en onemli nedeni kisirlik tedavisinde cogul embriyo olusma olasiliginin artmasidir. Boylece Dış gebelik riski, varolan embriyo sayisi dogrultusunda katlanir ve istatistiksel Dış gebelik olasiligina daha "hizli" ulasilir.

Dunyada IVF (tup bebek) yontemi ile saglanan ilk gebelik bir Dış gebeliktir. IVF'de bu durum embriyonun uterus icine "yuksek" yerlestirilmesinden de kaynaklanabilmektedir.

Yas faktoru

Yas, tuplerin hareketliligini azaltir ve boylece gebelik urununun uterusa ulasmadan tupun icinde yerlesme ve gelisme olasiligini artirir.


cok sayida kurtaj gecirmis olmak
Usulune uygun olarak gerceklestirilmis ve sonrasinda herhangi bir anormal durum olusmamis istege bagli kurtajlarin sayisi ne olursa olsun Dış gebelik riskinin artmasi beklenmez. cok sayida kurtaj gecirmis olmak daha cok uterus ic tabakasinda yapisiklik ve buna bagli olarak dusuk riskinde artis ya da gebe kalmamaya neden olur.

Ancak yasal siniri asmis haftalarda yapilan tahliyelerde, ya da herhangi bir kurtaj sonrasinda ciddi enfeksiyonlar gelismesi durumunda daha sonraki gebeliklerde Dış gebelik gelisme riski artar. Kurtajin yasal olmadigi ulkelerde kendi kendine yapilan dusuk girisimleri de ciddi enfeksiyonlara neden olabilmektedir.

Bazi kontrasepsiyon (korunma) yontemlerinde olusan gebelikler

Etkinligi yuksek olan yontemler (tuplerin baglanmasi, dogum kontrol haplari, "igneler", progesteron agirlikli haplar, acil kontrasepsiyon ve spiral, gebe kalma riskini azalttigi icin sayisal olarak Dış gebelik riskini azaltir. Ancak bu yontemlerden herhangi birinin basarisizligi durumunda ortaya cikan gebeligin Dış gebelik olma riski oldukca yuksektir (dogum kontrol haplarinda meydana gelen basarisizliklar haric). Bunun en tipik ornegi tuplerin baglanmasi sonrasinda olusan gebeliktir. Tuplerin "baglanmis" olmasinin yarattigi tup hasari Dış gebelik olusumuna zemin hazirlar ve olusan gebeliklerin %30-40'i Dış gebelik sekinde gelisir.

Diger yontemler de (spiral, progesteron agirlikli "haplar" ve "igneler", acil kontrasepsiyon) rahimici gebeligi onlemede oldukca basarili olmalarina karsin tuplerdeki gebeligi onlemede basarisizdirlar ve olusan "kacak" gebeligin Dış gebelik olma riski yuksektir.


Sigara kullanimi
Sigara tuplerin "dalgasal" hareketlerini yavaslatan bir etkendir. Bu yuzden ozellikle gunde bir paketten fazla sigara icen anne adaylarinda Dış gebelik olusma riski artar.

Tuplerde dogumsal kusurlarin bulunmasi

Nadiren bu da bir etken olabilir.


Genital kitleler

Tuplere disaridan baski yapabilecek olan buyuk miyom ya da over (yumurtalik) kistleri Dış gebelik olusumuna zemin hazirlayabilirler.


Dış gebelik ne siklikta gorulur?
Basta gelismis ulkeler olmak uzere 30 yildir dunya genelinde Dış gebelik oransal olarak artmaktadir.Amerika'nin son verileri tanisi konmus gebeliklerin 1000'de 16'sinin Dış gebelik oldugunu ve bu sayinin 1970'e gore bes kat arttigini gostermektedir. Ayni veriler Dış gebeligin gorulme araliginin en sik 35-44 yas oldugunu, anne olumlerine Dış gebelik katkisinin %15 oldugunu ve anne olumlerinde Dış gebeligin ikinci sik gorulen neden oldugunu gostermektedir.


Dış gebelik neden artiyor?
Dış gebeligin artis gostermesinin en onemli nedenleri cinsel yolla bulasan hastaliklarin sikligindaki artis, tup bebek ve diger kisirlik tedavilerinin daha sik uygulanmasi ve gelismis teknolojiyle daha cok hastada Dış gebelik tanisinin konmasi ve boylece asagida anlatilacak olan "kendi kendine iyilesen" Dış gebelik olgularinin da saptanabilmesidir.


Dış gebelik nasil belirti verir?

Dış gebeligin belirtileri asamalar seklinde degerlendirilebilir. En erken asamalarda Dış gebelik hicbir belirti vermez. Normal bir gebelik gibi adet gecikmesi olur ve gebeligin diger belirtileri de olabilir. Ancak kisa zamanda gebeligin buyumesiyle birlikte tup gerilmeye basladigi andan itibaren hastalarda "muphem" agrilar olur. Bu muphem agrilar duyarli bir hastanin doktora basvurmasini saglar ve en erken donemde tani koymak mumkun olabilir.

Gebelik ilerledikce bu agrilar siddetlenir. Bunun da nedeni embriyonun tupun icinde buyumeye devam etmesi ve gerilmeye bagli olarak agri uyandirmasidir. Bu asamada basvuran bir kadinda da henuz tup yirtilmadan tani koymak ve tedavi etmek mumkundur.

Gebelik daha da ilerlediginde gebeligin yerlestigi tup gerginligi daha fazla kaldiramaz ve bir yerinden yirtilir. Yirtik giderek buyur ve bolgedeki damarlardan karinicine kanama baslar. Bu donemde hastanin sikayetleri de degisim gosterir. Artik agrinin yerini kan kaybina bagli belirtiler almaya baslar. Olusan kan kaybinin miktarina gore hafif basdonmesinden bayilmaya ve cok ileri donemlerde kan kaybina bagli sok gelisimine bagli belirtiler gorulur. Yirtilma sonrasinda gebelik urununun gelisimi durdugundan kandaki gebelik hormonlari da hizla azalir ve hormon destegini yitiren endometrium (rahim ic tabakasi) vajinal kanamayla birlikte dokulmeye baslar.

Ne yazik ki tum dunya genelinde Dış gebelik, kadinin sikayetlerini gozardi etmesi veya esinin doktora goturmemesi nedeniyle en sik bu asamada yakalanabilmektedir.

Bazi durumlarda ise tup icinde baslayan Dış gebelik tupun icinde ters yonde ilerleyerek tupun agzindan karnin icine "dusmekte" ve burada kendi kendine "eriyerek" kaybolmaktadir. Bu tur durumlara bazen takiplerimizde rastlamakla beraber bu olgularin cogu kadinin farkinda olmadan kendi kendine seyretmektedir.


Dış gebelik tanisi nasil konur?
İleri asamalara gelmis ve ic kanamasi devam eden bir Dış gebeligin tanisini koymak zor degildir. Kan kaybi belirtileriyle birlikte gebelik testinin muspet olmasi ve muayene ve ultrasonda karinicinde serbest kan saptanmasi tani koymak icin yeterlidir.

Henuz bu asamaya gelmeyen Dış gebeligin tanisi ise bu kadar kolay degildir. Bunun icin seri beta HCG olcumlerine basvurmak gerekebilir. Bu amacla yapilan seri olcumlerde kanda beta HCG seviyesinin belli bir zaman araliginda yukselme hizina bakilir. Normal bir gebelikte 48 saat aralikla yapilan iki olcumde beta HCG hizi yaklasik iki kat artar. Dış gebelikte ise bu artis olmaz. Seri olcumler kesin tani araci degildirler ve olcum belli bir asamaya gelmesine karsin ultrasonda intrauterin (rahimici) gebelige ait bulgularin gorulmemesi gebeligin bir Dış gebelik oldugu yonunde oldukca degerli bir bulgudur. Vajinal ultrasonda beta HCG seviyesi 2000 (dikkat: laboratuarin referans degerlerine gore degisebilir!) ve uzerinde oldugunda, abdominal (karindan yapilan) ultrasonda ise 6500 ve uzeri oldugunda (dikkat: laboratuarin referans degerlerine gore degisebilir!) uterus icinde gebelik kesesi mutlaka gozlenmelidir. Gozlenemiyorsa gebeligin yerini arastirmak icin komple bir jinekolojik muayene sonrasi siklikla laparoskopiye basvurulur.

Laparoskopide pelvis dikkatli bir sekilde incelenir ve siklikla da Dış gebeligin tuplerden birinin icinde yerlesmis oldugu gorulerek Dış gebeligin kesin tanisi konur ve tedaviye gecilir.

cok ender durumlarda gebelik kesesi ve icinde bulunan embriyo net olarak uterus disinda gozlenebilir. Bu durum Dış gebeligin kesin tanisini koyduran diger bir bulgudur. (Tarihi degeri olan asagidaki resim bu durumu anlatmaktadir!)


Gebeligin Dış gebelik ya da intrauterin gebelik oldugunun ayriminda kullanilan diger bir inceleme de kan progesteron seviyesi olcumudur. Herhangi bir zamanda bakilan seviyenin 25 ng/ml ve ustunde olmasi normal gebelik lehine, daha dusuk olmasi ise normalidisi seyreden gebelik lehine bir bugudur.

Dış gebelik nasil tedavi edilir?

Dış gebelik tanisi erken kondugunda, yani henuz tup yirtilmadan yakalandiginda hasta henuz kan kaybetmeye baslamadan laparoskopik yontemle tedavi sansi oldukca yuksektir. Dahasi laparoskopik tedavinin hastanin tupunun alinmadan "tupun icinin bosaltilarak" tedavi edilmesini ve boylece tupunun korunmasini saglama gibi bir avantaji vardir. Laparoskopi cihazlarinin olmadigi yerlerde ayni islem laparotomi (karnin acilmasi) ile de yapilabilir.

Yine erken donemde kullanilan diger bir tedavi yontemi de metotreksat adi verilen ilacla tedavidir. Belli kriterler yerine geldiginde, hastanin genel durumu da uygun sartlari tasiyorsa tek ya da birkac doz metotreksat ile Dış gebelik ameliyat gerektirmeden tedavi edilebilir.

Fallop tupu yirtilip ic kanama basladiginda ise genellikle tek ve en uygun tedavi laparotomi adi verilen islemle karnin ameliyat edilerek acilmasi ve yirtilmis tupun kismen cikarilarak kanamanin durdurulmasindan ibarettir.



Dış gebeligin nadir gorulen diger sekilleri

Abdominal gebelik

Dış gebeligin karin icinde yerlesmesi durumudur. Gebelik urunu mesane, barsak veya diger organlardan birinin dis yuzeyine yerleserek burada yasamini surdurur. Nadir gorulen, tanisi nispeten zor ve oldukca tehlikeli bir Dış gebelik seklidir.

Servikal gebelik

Dış gebeligin serviks (rahimagzi) icine yerlesmesi durumudur. Bu da oldukca nadir gorulur.


Heterotopik ektopik gebelik
Gebeligin cogul (en sik ikiz) olmasi ve bir embriyonun normal rahimici, digerinin ise ektopik yerlesim gostermesi durumudur. Nadir bir gebelik sekli olmakla beraber cogul gebelik olasiliginin yuksek oldugu kisirlik tedavileri riski artirir.

beyaz akıntı

Tanim
Genc kizlarda ve blug cagina girerken kansizlik, zayiflik, hazimsizlik, sinir bozuklugundan dolayi adetten iki üc gun once veya sonra beyaz akinti gorulebilir.

Bu akinti onceleri yumurta aki seklinde iken tedavi edilmezse daha sonralari yesil, sari ve pis kokulu hale donuserek ud yerinde kasinti yapar.

Sebebi
Genc kizlarda ve blug cagina girerken kansizlik, zayiflik, hazimsizlik, sinir bozuklugundan dolayi adetten iki ic gun once veya sonra beyaz akinti goruleblir.

Bu akinti onceleri yumurta aki seklinde iken tedavi edilmezse daha sonralari yesil, sari ve pis kokulu hale donuserek ud yerinde kasinti yapar.


Belirtisi
Genc kizlarda ve blug cagina girerken kansizlik, zayiflik, hazimsizlik, sinir bozuklugundan dolayi adetten iki ic gun once veya sonra beyaz akinti gorulebilir.

Bu akinti onceleri yumurta aki seklinde iken tedavi edilmezse daha sonralari yesil, sari ve pis kokulu hale donuserek ud yerinde kasinti yapar.


Tedavi sekli
Öncelikli olarak hastaligi neden olan sebebler ortadan kaldirilmalidir. Hastalik gecene kadar gunesli saatlerde acik havada yorulmadan kisa yuruyusler yapilmalidir.

Alkol, sigara, pastirma, sucuk, tulum ve kasar peyniri yememeli, cinsel temastan tedavi suresince kacinilmalidir.

çikolata kisti

Rahim (uterus) icerisinde yer alan; her ay gebelige ev sahipligi yapacak sekilde hazirlanan ve gebelik olmadigi zaman yeterli hormon desteginden yoksun kalmasi nedeniyle adet (menstruasyon) kanamasi halinde dökulen özel hucre tabakasi "endometrium" olarak adlandirilmaktadir. Bu hucre tabakasi vucutta sadece rahim icerisinde yer almaktadir. Bu hucrelerin vucutta rahim disinda baska bir alanda yer almasi "endometriozis" hastaligi olarak adlandirilir. Bu durum en sik olarak yumurtaliklarda, rahim arkasi boslukta (Douglas boslugu), vajen ile barsagin son bölumu arasinda, barsaklarin yuzeyinde, tuplerin uzerinde veya cevresinde, rahmi tutan baglarin ve mesanenin uzerinde veya karin zari yuzeylerinde, cerrahi yaralarda, dikisli dogum esnasinda acilan kesilerde, cok nadir olarak da göbek deligi ,burun zari gibi uzak organlarda görulur. En sik göruldugu yer %75 oraniyla yumurtaliklardir.

Rahim ic tabakasi adet döngusunun seyrinde her ay kalinlasan ve belli bir sure sonucunda kanamasiyla vucut disina atilan bir dokudur. Rahim ic tabakasi rahim yuzeyi disinda bir yere yerlestiginde yine adet döngusuyle birlikte kalinlasma gerceklesir ve yine kanamayla bu doku uzaklastirilmaya calisilir. Endometriozis hastaliginin yerlestigi dokular vajinayla dis ortama acilan rahimin aksine kapali sistemlerdir ve kanama bu kapali sitemin icine (genellikle karin bosluguna olur veya yumurtalik dokusu icine olur ki bu ilerleyen sure icinde burada endometrioma diger adiyla cikolata kisti adi verilen yumurtalik kistlerine neden olur.) olur. Bu olusan ic kanamalar ic bölgelerde yapisikliklara neden olur ve buna bagli belirtiler meydana gelir. Bu ic kanama miktari cok az miktarda olustugundan hayati tehlike tasimaz.

Kimlerde sik görulur?

Endometriozis ureme cagindaki kadinlarin hastaligi olarak kabul edilir. Hic sikayeti olmayan ve baska bir nedenle degerlendirilen bir kadinda saptanabilir. Tum kadinlarin %3-5'inde, cocuk sahibi olmakta gucluk ceken ciftlerin %40'inda saptanmaktadir. Birinci derece akrabalarindan birinde endometriozis saptanmis bir kadinda hastaligin görulme olasiligi yaklasik 7 kat daha fazladir. Endometriozis cok nadir olarak menopozdaki kadinlardan ve cok gec hastalarinda görulmektedir. Hatta literaturde erkelerde de görulebildigi bildirilmistir.

Neden olusur?

Hangi faktörlere sebep oldugu tam olarak bilinmemektedir. Nedeni aciklamaya yönelik cesitli teoriler öne surulmektedir. En fazla kabul gören iki görus genetik olarak yatkinligi bulunan kadinlarda, karin icerisinde yer alan belirli yuzeylerde veya dokularda hucrelerin yapisal degisikligi ugramasi ve rahim ic tabakasi gibi davranmasidir; diger ise rahim ic tabakasinin (endometrium) fallop tuplerinden karin icine tasinmasiyla olusur ki bu teoriye retrograd mesturasyon teorisi denir. (olabilmesi daha mumkun ve mantikli olan teoridir.)

Nasil belirti verir?

Endometriozis hastalarinda en sik karsilasilan sikayet adetlerin asiri derecede agrili olmasidir. Agrinin siddetinde giderek artan bir duzen izlenir. Agrinin nedeni endometriozis odaklarinda salgilanan prostoglandin adi verilen bazi maddelerin etkisiyle rahimde ortaya cikan kasilmalardir. Ancak agrinin siddeti ile hastaligin derecesi arasinda bir iliski yoktur. Hafif derecede bir endometriozis siddeti agrilara neden olabilecegi gibi ileri derecede bir endometriozis olgusunda cok hafif adet sancisi görulebilir hatta hic bir agri olmayabilir. Bununla beraber sancilarin daha erken baslamasi ve daha uzun surmesi hastaligin evresinin ilerledigine isaret edebilir. Agri tipik olarak adetten birkac gun önce baslar ve adet kanamasi ile birlikte en ust duzeye ulasir ve kanama boyunca devam eder. Hatta zaman zaman bu agrilar agri kesici ilaclara cevap vermeyebilir. Adet sancisi disinda endometriozisde kronik kasik agrilari ve bel agrilari da olabilir. Bu agrilar bacaklara dogru da yayilim gösterebilir.

Endometriozis, cinsel iliski sirasinda agriya neden olabilir. Bu duruma endometriozis hastalarin cogunda kanama bozukluguna rastlanmaz. Ancak adet öncesi görulen kahverengi lekelenme seklinde kanamalar endometriozis icin tipiktir.

Endometriozis hastalarin buyuk kismi cocuk sahibi olamama nedeni ile doktora muracaat ederler. Genel olarak kisirlik sikayeti bulunan kadinlarin yaklasik %10-20 sinde degisik duzeylerde endometriozis bulunmaktadir. Endometriozis ve kisirlik arasindaki iliski tam olarak anlasilabilmis degildir. Özellikle hafif ve orta derecede endometriozisin kisirliga neden olup olmadigi tartismalidir. Bununla beraber en sik kabul gören teori endometriozisin pelvis boslugu icinde bir tur inflamasyona neden olarak bazi maddelerin salinimina yol actigi ve bu maddelerin ve follikul ve yumurta gelisimi uzerinde olumsuz etkilerin oldugudur. Karin zarinda salgilanan bu maddelerin yumurta ve sperm bilerlesmesi, tubal fonksiyon ve hatta döllenmis yumurtanin endometriuma implante olmasi uzerinde de olumsuz etkilerinin olabilecegi ileri surulmektedir. Bir baska dusunceye göre ise hafif derecede endometriozis kisirliga neden olmamaktadir. Bu hastalarda kisirligin ana nedeni kötu sperm kalitesi ovulasyon bozuklugu gibi bilinen baska bir patoloji ya da aciklanamayan infertilite (kisirlik) olgularinda oldugu gibi bilinmeyen nedenleridir. Endometriozis sadece tabloya eslik eden ek bir patolojidir.

Öte yandan siddetli endometriozis kisirligin bilinen bir nedenidir. Ortaya cikan yapisikliklar ve anatomik bozukluklar ureme sisteminin normal fonksiyonunu bozarak fertilizasyon problemlerine neden olurlar. Yapisiklik olmasa bile cikolata kistleri normal ovulasyonu bozarak kisirliga yol acabilir.

Neden cikolata kisti: Birikmis kan kalintilarinin rengi zaman gectikce kirmizidan kahverengine ve siyaha dogru degisim gösterir. Endometrioma yumurtalik dokusu icinde bu eski kanin birikmesiyle olusur ve bu kistin icinde bulunan görunum olarak sivin cikolatayi andirir.

Endometriozis ile birlikte görunebilen yakinma ve bulgular

-  Kronik pelvik agri
-  Adetlerin sancili olmasi (dismenore)
-  Kisirlik
-  Dis gebelik
-  Agrili cinsel iliski (disparonia)
-  Bel agrisi
-  Sirt agrisi
-  Bacaklarda agri
-  Bulanti-kusma
-  Karin agrisi
-  Kabizlik ya da ishal
-  Makata vuran agri
-  Kanli diski
-  Makadi kanama
-  Kuyruk sokumuna dogru agri
-  İdrarda kan
-  İdrar yaparken yanma
-  Yan agrisi
-  Sik idrara cikma
-  Adet kanamasiyla es zamanli burun kanamalari ya da vucudun cesitli yerlerinde kanama ve morarmalar.

Nasil tani konur ?

Endometriozisin tanisi lezyonlarin direk olarak görulmesi ve patolojik olarak incelenmesi ile konur. Yani kesin tani icin cerrahi sarttir. Öykude endometriozisden kusku duyulan hastalarda kisirlik problemi de varsa mutlaka tanisal laparoskopi yapilmalidir. Laparoskopi sirasinda karin zari, rahim, douglas boslugu, tupler gibi tum pelvis ici olusumlar gözlenerek kucuk endometriozis odaklarinin varligi arastirilirken siddetli olgularda yapisikliklar izlenir.

Endometriozis tanisinda en önemli tanisal testlerin basinda ultrasonografi gelir. Ancak ultrasonografi yumurtaliklarda yerlesmis cikolata kistlerinin taninmasinda yararliyken pelvik endometriozis hakkinda bilgi vermede yetersizdir. Yumurtalik icinde derinde yerlesmis endometriomalar laparoskopide gözden kacabilir ancak bu kitleler dikkatli bir ultrasonografik inceleme ile kolaylikla fark edilebilir.

Ultrasonografi incelemesinde endometriomalardan kusku duyulan olgularda kanda Ca-125 adi verilen bir markerin bakilmasi sonucu taninin desteklenmesi acisindan önemlidir. Yumurtaliktan köken alan bazi kanserlerde salgilanan bu tumör belirteci endometriozis varliginda da artmaktadir ancak kan duzeyi habis hastaliklarda oldugu kadar yukselmemektedir.

Evreleri

Endometriozis hastaliginin yerlestigi bölge, yayilimi, derinligi ve buyuklugune göre evrelendirilir. Evre 1 minimal hastaligi, evre 2 hafif, evre 3 orta ve evre 4 ise siddetli endometriozisi ifade eder. Hastaligin evresi ile yarattigi sikayetler arasinda direkt baglanti yoktur.

Nasil tedavi edilir?

Endometriozisin kesin kalici tedavisi yoktur. Uygulanan tedavilerin amaci agriyi gidermek ve kisirligi ortadan kaldirmaktir. Bu amacla tibbi ve cerrahi tedaviler uygulanabilir. Tibbi tedaviler endometriozisin östrojene bagimli bir hastalik olmasi prensibine dayanir. Hamilelik ve menopoz endometriozis olusumunu engelleyen iki dogal durumdur. Hormonal tedavilerde amac bu iki dogal durumu taklit etmektir. Her iki durumda da endometrium uzerindeki östrojen etkisi ortadan kalkacagindan yanlis yerde yerlesmis olan endometrial dokunun da baskilanmasi beklenir.

Gebelikte görulen hormonal durumu taklit etmek icin dogum kontrol haplari kullanilirken, menepozu taklit etmek amaciyla danazol ya da GnRH analogu adi verilen ilaclar kullanilmaktadir. 3-6 ay suren bu tedavide kan östrojen duzeyi dogal menopozda oldugu gibi dusuk seviyelere inmektedir. Genellikle ayda bir kez yapilan enjeksiyonlar seklinde uygulanan GnRH analog tedavisi oldukca pahali bir tedavi seklidir. GnRH anaolglari uzun sureli kullanimda kemik erimesi, ates basmasi gibi menopoz sonrasi görulen yakinmalara neden olabileceginden östrojen iceren ilaclar ile birlikte verilebilir. Add-back tedavi adi verilen bu durun tezat gibi görulebilir. Ancak amac kan östrojen duzeyini endometriozisi baskilayacak kadar dusuk ve kemik erimesine neden olmayacak kadar yuksek bir aralikta tutmaktir.

Yapilan calismalar endometriozisde uygulanan tibbi tedavilerin agriyi gidermede etkili oldugu ancak infertilite uzerinde olumlu bir etkisinin olmadiginin göstermektedir. Bu nedenle kisirlik nedeni ile basvuran hastalarda tibbi tedavi önerilmez.

siddetli endometriozis olgularinda tercih edilmesi gereken tedavi yaklasimi cerrahidir. Özellikle laparoskopik cerrahi tekniklerde yasanan gelismeler bu hastalarin etkili bir seklide tedavi edilmelerine olanak saglamaktadir. Örnegin; cikolata kisti cikartilan hastalarin %50'si 6 ay icinde tedaviye gerek kalmadan hamile kalmaktadir. Anatomik duzenin yeniden saglanmasi hem agrinin giderilmesinde hem de ureme potansiyelinin arttirilmasinda son derece önemlidir.

Yardimci ureme teknikleri:

Kisirlik nedeniyle tedavi edilen bir kadin cerrahi sonrasi 6 ay icinde kendiliginde hamile kalamamis ise bir sonraki secenek yardimci ureme teknikleridir. Eger tupler acik ise asilama denenebilir. Asilamanin da basarisiz oldugu durumlarda ise son alternatif tup bebek uygulanmadir. Bu grup hastalarda özellikle buyuk cikolata kisti cikarilmis ise yumurtaliklarin rezervinde bir azalma beklenebilir. Ayrica bilinmeyen bazi nedenlerden dolayi bu endometriozis olgularinda döllenme oranlarinda dusukluk görulebilmektedir.

rahim uru

Rahimde meydana gelen bazisi zararli, bazisi zararsiz olan kitlelerdir. Zamaninda tedavisi yapilmazsa 10-15 kg. kadar buyuyebilir.

Bu rahatsizlik 30-40 yaslari arasi daha sik gorulur, menopoz doneminden sonra pek rastlanmaz. Hatta olusmus olan mevcut ur, menopoz donemine girince ufalmaya baslar. Rahim urlari zamaninda tedavi edilmez ise rahim kanserine cevirebilir.


Sebebi

1- Dengesiz ve yetersiz beslenme.
2- Vucuda zararli maddeleri yemek veya icmek.( Alkol, kahve, sigara, pastirma ve sucuk v.b.)
3- Sinir sistemi bozukluklari.
4- Cinsel tatminsizlik.
5- Uzun sure bekarlik.
6- cocuk dogurmama.


Belirtisi

Rahimde ur meydana gelmesi asagidaki su belirtilerle kendini belirtir.

1- Regl kanamasinin suresinin uzamasi ve kanamanin fazlalasmasi.
2- İki regl arasi gunlerde kanama gorulmesi.
3- Makadla ud yeri arasinda baski ve agirlik hissi.
4- Kalca ve karin agrilari.
5- Bacaklarda sisme.
6- Kabizlik.
7- İdrarin sik, sik ve azar azar olmasi.


Tedavi sekli

Rahim urunda tedaviye ne kadar erken baslanirsa tedavisi o kadar kolay olur. Yukardaki belirtilerden biri ve bir kaci gorulur, gorulmez derhal doktora gidilerek ur olup, olmadigi tesbit ettirilmelidir. Eger ur varsa;

1- Vucut sagligini bozan seyler terk edilmelidir.
2- Vucudu zehirleyen yiyecek ve icecek maddeleri terk edilmeli.
3- Bedeni ve ruhu yoracak seylerden kacinilmali.
4- curuk dis, bademcik, apandis varsa tedavi edilmelidir.
5- Kanamalari azaltmak icin, kanamalari durdurucu bitkiler kullanilmalidir.
6- Bol bol cig sebze ve meyva yemeye devam edilmelidir.

kadın hastalıkları

1. Vajina Kaşıntısı
2. Rahim Uru - Miyon
3. Çikolata Kisti
4. Adet Düzensizliği
5. Hafta Hafta Gebelik
6. Yumurtalık Kistleri
7. Beyaz Akıntı
8. Zayıflama İlaçları
9. Alkolün Zararları
10. Kadınları Tahrik Etmenin 8 Yolu
11. G Noktası Nedir
12. Adet Bozuklukları
13. Vajinit
14. Depresyon Testi
15. Kadında Orgazm
16. Hamilelikte Beslenme
17. Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar
18. Zevkli Seks İçin 9 Öneri
19. Mantar
20. Daha Dik Göğüsler İçin